tel.: 791-815-460
dietetyk@odzywiajsiezdrowo.pl
sklep@odzywiajsiezdrowo.pl

Nadczynność tarczycy - na czym polega? Jakie są objawy? Jakie są jej przyczyny?

O funkcjonowaniu tarczycy i jej hormonach pisałam już TUTAJ w akapicie "tarczyca a cały układ hormonalny".

1. Nadczynność tarczycy - na czym polega?

Schorzenie to cechuje się nadmierną produkcją hormonów tarczycy i zahamowaniem wydzielania hormonu przysadki mózgowej (TSH), co prowadzi do zaburzeń metabolicznych w organizmie. Procesy kataboliczne (rozpadu) przeważają nad procesami anabolicznymi (budowy). Prościej? Dochodzi do zwiększonego rozpadu białek, tłuszczów, węglowodanów i przyspieszenia przemiany materii (bardzo często osoby borykające się z nadczynnością chudną w zastraszającym tempie). Zwiększa się zapotrzebowanie organizmu na energię, białko, witaminy i minerały, dlatego tak istotna jest odpowiednio dobrana dieta.

2. Objawy nadczynności tarczycy:
- silne pobudzenie, nerwowość, rozdrażnienie,
- drżenie rąk,
- problemy z koncentracją,
- bezsenność,
- duszności,
- kołatanie serca,
- osłabione mięśnie,
- nieregularne miesiączki,
- częste oddawanie stolca/ biegunki,
- osłabione, łamiące się włosy i paznokcie,
- silny apetyt,
- utrata masy ciała,
- nadmierna potliwość,
- uczucie gorąca mimo niskiej temperatury otoczenia,
- wrażeniem ciała obcego w przełyku,
- powiększenie wola,
- wytrzeszcz oczu.

3. Przyczyny nadczynności tarczycy

-  choroba Gravesa – Basedowa - najczęstsza przyczyna nadczynności tarczycy. Jest to schorzenie autoimmunologiczne, w którym układ odpornościowy atakuje własne tkanki - wytwarza przeciwciała skierowane przeciw receptorowi błony komórkowej tyreocytów, czyli komórek tarczycy. Do receptora tego przyłącza się zwykle TSH, hormon stymulujący wytwarzanie hormonów tarczycy. Przeciwciała przeciwko TSH, wytwarzane w chorobie pobudzają tarczycę do produkcji hormonów w ilości większej niż potrzebna, co prowadzi do powstania objawów nadczynności tarczycy;

- wole wieloguzkowe - poza tym, że tarczyca jest powiększona, znajdują się w niej guzki, które mogą wytwarzać dużą ilość hormonów tarczycy (wole guzkowe toksyczne), co skutkuje ich nadmiarem w organizmie;

- stan zapalny tarczycy - wywołany np. chorobą Hashimoto (jej skutkiem jest zwykle niedoczynność tarczycy, ale we wczesnym stadium tego schorzenia, bywają okresy, kiedy gruczoł tarczycowy jest zbyt aktywny. Gdy przeciwciała atakują i niszczą tarczycę, powstaje stan zapalny, który powoduje, że przez krótki okres produkcja hormonów tarczycy jest nadmierna, lecz w końcu gruczoł tarczycowy staje się zbyt mało aktywny i rozwija się niedoczynność);

Inne przyczyny:
- podostre zapalenie tarczycy,
- poporodowe zapalenie tarczycy,
- guzy przysadki mózgowej wydzielające TSH,
- spożywanie nadmiernej ilości jodu np. w suplementach,
- nadmierne dawki hormonów tarczycy (Thyreotoxicosis factitia),
- silny stres,
- zaburzenia hormonalne okresu przekwitania,
- ostra lub przewlekła choroba zakaźna,

4. Jakie badania warto zrobić?

- TSH – oznaczenie poziomu tyreotropiny (hormonu wytwarzanego przez przysadkę mózgową, który jest odpowiedzialny za regulowanie procesu wydzielania trójjodotryniny i tyroksyny przez tarczycę).

Przy nadczynności tarczycy najczęściej jest w dolnej granicy lub poniżej normy (TSH<0,05 mU/l).

- fT3 – oznaczenie poziomu wolnej, niezwiązanej z białkami trijodotyroniny (T3).

Prawidłowy wynik powinien być na poziomie 50% (środkowo-górna granica normy), jeśli jest podwyższony może świadczyć o nadczynności.

- fT4 – oznaczenie poziomu wolnej tyroksyny (główny hormon tarczycowy).

Wynik powinien być blisko środka normy lub lekko powyżej. Wyniki podwyższone mogą świadczyć o nadczynności.

- USG tarczycy -  stwierdzenie typowego obrazu o obniżonej echogeniczności i wzmożonym przepływie naczyniowym świadczy o rozpoznaniu autoimmunologicznej etiologii nadczynności tarczycy. Obecność guzków przemawia za wolem guzkowym toksycznym nie wyklucza jednak guzkowej postaci choroby Gravesa (badaniem różnicującym jest ocena stężenia przeciwciał).

 - anty-TPO – oznaczenie poziomu przeciwciał skierowanych przeciwko peroksydazie tarczycowej, czyli białku produkowanemu przez komórki tarczycy, które nie występuje w organizmie osób zdrowych; jego obecność jest wynikiem reakcji obronnej układu odpornościowego i może świadczyć o chorobach autoimmunizacyjnych, w tym Hashimoto

- anty-TG – oznaczenie poziomu przeciwciał przeciwko tyreoglobulinie tarczycowej, która również jest białkiem produkowanym przez komórki tarczycy;

- anty-TRAB przeciwko receptorowi TSH. Występują one w chorobie Gravesa Basedowa, która czasami współistnieje z chorobą Hashimoto.

Dodatkowo warto wykonać:
- morfologia z rozmazem,
- żelazo, ferrytyna - w parze z nadczynnością często idzie niedokrwistość,
- próby wątrobowe: ALAT, AspAT, GGTP oraz ALP - przy nadczynności wzrasta ich aktywność,
- panel lipidowy: cholesterol całkowity, LDL, HDL, trójglicerydy - przy nadczynności spada poziom cholesterolu, trójglicerydów oraz LDL,
- wapń - jego poziom maleje lub mocno wrasta,

Lekarz może zlecić wykonanie:
- scyntygrafii tarczycy - pozwoli określić rodzaj i rozmiary guzków,
- biopsji aspiracyjnej cienkoigłowej (BAC) - pokaże czy guzki są złośliwe, czy nie,
- prześwietlenie klatki piersiowej - pokazuje, czy tarczyca rozrasta się w stronę tchawicy.

5. Leczenie nadczynności tarczycy polega na:

- stosowaniu leków przeciwtarczycowych (tyreostatyków), które zmniejszają wydzielanie hormonów, a także dodatkowo beta-blokerów, które blokują konwersję T4 do T3, a tym samym pomagają złagodzić objawy nadczynności tarczycy;
- podaniu radiojodu - Pacjent dostaje jednorazową dawkę promieniotwórczego izotopu jodu (J 131). Tarczyca dzięki wychwytywaniu promieniotwórczego jodu zostaje lokalnie napromieniowana, co wpływa na zmniejszenie gruczołu tarczycy oraz spadek produkcji jej hormonów;
- wycięciu tarczycy (strumektomia, tyreoidektomia) - wskazaniem do operacji jest rak tarczycy, duże wole uciskające tarczycę lub brak reakcji na leczenie nadczynności. Po operacji występuje niedoczynność tarczycy, która wymaga leczenia preparatami tyroksyny już do końca życia.

 

Przy schorzeniu, jakim jest nadczynność tarczycy, musimy pamiętać racjonalnym odżywianiu. TU znajdziecie garść informacji

 

Źródła:
- Cabot S., Jasinska M. "Leczenie chorób tarczycy – Holistyczne metody poprawy pracy tarczycy", MADA, Warszawa 2009,

- Budlewski T., Franek E.„Diagnostyka obrazowa chorób tarczycy”, Choroby Serca i Naczyń, 2009
- Zgliczyński S. (red.), Choroby tarczycy, Urban & Partner, Wrocław 2001,
- Szczeklik A. (red.), Choroby wewnętrzne, Medycyna Praktyczna, Kraków 2011


Trwa wczytywanie komentarzy...
Autorka
autorka

Katarzyna Wawrzyniak - Piekarska, dietetyk kliniczny

czytaj więcej...