tel.: 791-815-460
dietetyk@odzywiajsiezdrowo.pl
sklep@odzywiajsiezdrowo.pl

Jak powinna wyglądać dieta w endometriozie?

O tym, czym jest endometrioza pisałam już tutaj: Endometrioza - co to jest? Jakie są objawy?

Odpowiednio skomponowana dieta jest niezwykle istotna w leczeniu endometriozy i zniwelowaniu towarzyszących jej objawów. Wiele badań potwierdza pozytywny wpływ diety, suplementacji i zmiany stylu życia na przebieg choroby: zredukowanie stanu zapalnego, pomoc w walce z niepłodnością, łagodzenie bólu.

Musimy zdać sobie sprawę z tego, że niektóre pokarmy mogą wpływać na progresję choroby i zwiększać ryzyko jej rozwoju. Mogą również mieć wpływ na to, jak bolesne będą objawy. Tutaj wiele zależy od wytwarzanych przez organizm (w odpowiedzi na stan zapalny) prostaglandyn, czyli grupy hormonów, które wpływają między innymi na skurcze i rozluźnianie mięśni gładkich. U kobiet z endometriozą produkcja prostaglandyn staje się wysoka, powodując ból podczas menstruacji i może stymulować skurcze w nieodpowiednim czasie.

Dlatego tak bardzo istotne jest stosowanie diety przeciwzapalnej!

Dieta w endometriozie: czego unikać?

Tłuszcze trans
Działają prozapalnie, zwiększają poziom cholesterolu LDL, obniżają poziom cholesterolu HDL (tym samym zwiększają ryzyko chorób serca). Występują w niektórych smażonych i przetworzonych produktach (krakersy, pączki, ciastka, frytki, żywność typu fast food, margaryna).
Według badań u kobiet, w których diecie przeważają tłuszcze trans, mocno wzrasta ryzyko wystąpienia endometriozy.

Czerwone mięso
Według niektórych badań wysokie spożycie czerwonego mięsa (a w szczególności przetworzonego) może być związane z wyższym poziomem estrogenu. Endometrioza jest schorzeniem zależnym od tego hormonu, a wyższy poziom może wpływać na zwiększenie ryzyka choroby.
Moim zdaniem, jeśli czerwone mięso pojawi się na talerzu od czasu do czasu, nic wielkiego się nie stanie, ale nie powinno być podstawią diety.

Alkohol
Jego spożycie wpływa na powstawanie stanu zapalnego w organizmie, związane jest też ze * zwiększonym poziomem estrogenu, którego nadmiar jest niekorzystny przy endometriozie (zaburza cykl miesiączkowy i może prowadzić do niepłodności).
*za wydalanie nadmiaru estrogenu z organizmu odpowiedzialna jest wątroba. Spożywanie alkoholu powoduje jej nadmierne obciążenie i ogranicza jej zdolność do detoksyfikacji i eliminowania hormonu.

Kawa i produkty zawierające kofeinę
Kilka badań wykazało, że spożycie kofeiny lub kawy wiąże się z większym ryzykiem endometriozy, ale w dużym przeglądzie wykazano, że przyjmowanie kofeiny nie zwiększa ryzyka choroby. Wiadomo, że wysokie spożycie kofeiny może zwiększać poziom estrogenu.

Soja
W przypadku soji badania nie są jednoznaczne. Część naukowców uważa, że należy ją wyeliminować z diety (soja zawiera fitoestrogeny, które są związkami naśladującymi estrogen w organizmie. Mogą powodować niestabilność hormonalną, która pogorszy endometriozę), natomiast część twierdzi, że może zmniejszać ryzyko wystąpienia endometriozy. Moim zdaniem lepiej ograniczyć jej spożywanie.

Gluten (pszenica)
Istnieją pewne dowody na to, że dieta bezglutenowa może przynieść korzyści osobom walczącym z endometriozą. Badanie z udziałem 207 kobiet z silnymi objawami endometriozy wykazało, że 75% z nich doświadczyło znacznego zmniejszenia bólu po 12 miesiącach stosowania diety bezglutenowej.

Inne badanie z udziałem 300 kobiet dało podobne wyniki. Jedna grupa przyjmowała jedynie leki, podczas gdy druga grupa przyjmowała leki i stosowała dietę bezglutenową. Pod koniec badania grupa na diecie bezglutenowej doświadczyła znacznego zmniejszenia bólu w miednicy.

Pestycydy  
Pestycydy mogą wpływać na zwiększenie poziomu estrogenu w organizmie.

Rafinowany cukier
Znajduje się w wielu przetworzonych produktach spożywczych. Jest obecnie określany jako słodka trucizna. Spożycie cukru może prowadzić do pojawienia się stanu zapalnego.
- cukier niszczy zdolność białych krwinek do zabijania "intruzów" przez pięć godzin po spożyciu,
- zmniejsza produkcję przeciwciał,
- zmniejsza transport witaminy C, jednej z najważniejszych witamin wpływających na odporność.

Sztuczne substancje słodzące są powiązane ze zwiększonym poziomem estrogenu, niekorzystnym wpływem na układ odpornościowy, zwiększonym stanem zapalnym i zwiększonym poziomem testosteronu. Jeśli już na prawdę musimy słodzić, możemy używać: ksylitol, erytrol, stewię lub miód.

Przetworzona żywność
Przetworzona żywność jest często bogata w konserwanty, wzmacniacze smaku, niezdrowe tłuszcze i cukier, które stymulują wzrost prostaglandyn (odpowiedzialnych za skurcze mięśni gładkich), sprzyja stanom zapalnym. Nie zawiera odpowiedniej ilości niezbędnych składników odżywczych i błonnika. Przetworzoną żywność należy zastąpić produktami, które mogą wspomóc organizm w leczeniu endometriozy: tłuste ryby, całe ziarna, świeże owoce i warzywa.

 
Tych produktów lepiej unikać

Dieta w endometriozie - co wprowadzić do jadłospisu?

Są produkty, które pomagają zmniejszyć stan zapalny, przeciwdziałać nadmiarowi estrogenu i poprawić krążenie krwi w narządach rozrodczych i stymulować proces gojenia. Zmniejszają one produkcję prostaglandyn (o których działaniu wspomniałam już wcześniej).

Zielone warzywa i owoce

Według badań ryzyko wystąpienia endometriozy znacznie zmniejsza się u kobiet spożywających większe ilości zielonych warzyw. Wynika to z wpływu wysokiego spożycia błonnika na obniżenie poziomu estrogenu. Urozmaicenie diety pozwala na dostarczenie organizmowi większej ilości witamin i składników mineralnych. Dodatkowo warzywa i owoce zawierają przeciwutleniacze o działaniu przeciwzapalnym (dzięki czemu zmniejsza się ból związany z już istniejącą endometriozą).
Jakie warzywa i owoce warto włączyć do diety? Seler naciowy, szpinak, jarmuż, natkę pietruszki, brokuły, kalafior, owoce jagodowe (jagody, borówki, maliny, jeżyny, truskawki).

Przeciwutleniacze
Niskie spożycie przeciwutleniaczy może być związane ze stresem oksydacyjnym w endometriozie. Według badań spożywanie antyoksydantów może radykalnie zmniejszyć chroniczny ból, a także zmniejszyć stan zapalny. Jedno z badań wykazało, że kobiety z endometriozą, które stosowały dietę o wysokiej zawartości przeciwutleniaczy przez cztery miesiące, doświadczyły zwiększonej zdolności antyoksydacyjnej i obniżenia wskaźników stresu oksydacyjnego.

Przeciwutleniacze, takie jak naturalna witamina C i E oraz składniki mineralne takie jak cynk i selen, mogą pomóc w endometriozie, ponieważ zmniejszają stres oksydacyjny w tkance endometrium, tym samym zmniejszając odpowiedź zapalną.

Kwasy omega-3
Kwasy tłuszczowe omega-3 zmniejszają reakcję zapalną w organizmie i wspierają prawidłowe funkcjonowanie układu odpornościowego. Ich wysokie spożycie wiąże się ze zmniejszonym ryzykiem wystąpienia endometriozy.  Ważne jest, aby w diecie pojawiały się: ryby dziko żyjące: łosoś, pstrąg, tuńczyk, śledzie, sardynki, anchois, dorsze, makrele itp, olej z wiesiołka, olej z nasion lnu i olej z konopi, siemię lniane, nasiona chia, Warto jadać dużo nasion i orzechów, takich jak nasiona dyni, nasiona sezamu, migdały i orzechy włoskie.
Niektóre produkty (np. oleje roślinne) zawierające omega-6 mogą sprzyjać stanom zapalnym. Kwasy tłuszczowe omega-3 działają odwrotnie, dlatego warto zadbać o ich wysoki udział w diecie.

Błonnik
Dieta powinna być bardzo bogata w błonnik, który wiąże się z nadmiarem cząsteczek estrogenu i pomaga w ich wydaleniu.  Włókna są w stanie zrównoważyć negatywne skutki przewlekłego stanu zapalnego i dominacji estrogenu. Do codziennego menu warto wprowadzić produkty takie jak: warzywa, brązowy ryż, kasza gryczana, komosa ryżowa, jagody, figi, karczochy, brukselka.

Bakterie probiotyczne
Warto zadbać o to, by dostarczać organizmowi "dobre bakterie" (Lactobacillus acidophilus i Bifidobacterium bifidus), które pozytywnie wpłyną na florę układu pokarmowego, usprawnią jego funkcjonowanie, pomogą uporać się z zaparciami i biegunką. Dobre bakterie pomagają równieżz usunąć nadmiar estrogenu.

Na jakie produkty zwrócić szczególną uwagę?

Siemię lniane- ma bardzo korzystne działanie w leczeniu endometriozy. Przeciwutleniacze i kwasy tłuszczowe omega-3 w nasionach lnu pomagają spowolnić wzrost nieprawidłowej tkanki endometrium. Dodatkowo siemię lniane może wpływać na poziom estrogenu, pomaga organizmowi wyeliminować szkodliwe toksyny.

Kurkuma- to niesamowita przyprawa, która zawiera naturalny składnik znany kurkuminą. Ma ona silne działanie przeciwzapalne, wspomaga oczyszczanie wątroby, obniża poziom estrogenu i dlatego może być stosowana w leczeniu endometriozy.
W jaki sposób ją stosować? Można przygotować napój przeciwzapalny: zagotować dwie szklanki wody, dodać jedną łyżeczkę kurkumy i jedną łyżeczkę imbiru (świeżego lub w proszku), oraz po łyżce miodu i soku z cytryny. Napój pić raz dziennie. Można również przyjmować kapsułki z kurkumą.

Uwaga: Przy stosowaniu leków rozrzedzających krew, należy unikać kurkumy.

Imbir- ma silne działanie przeciwzapalne- zmniejsza stan zapalny i łagodzi skurcze menstruacyjne. Łagodzi również mdłości, które mogą wystąpić w przypadku endometriozy. Ponadto odgrywa ważną rolę w oczyszczaniu wątroby z nadmiaru toksyn. Tutaj jest przepis na napar z imbiru.

Warzywa kapustne- zawierają substancje, które wspomagają detoksykację wątroby (estrogen jest metabolizowany w wątrobie. Stosując produkty i zioła wzmacniające wątrobę, przyspieszamy usuwanie estrogenu z organizmu) - jarmuż, kalarepa, kalafior, kapusta, brokuły i bok choy.

Owoce jagodowe- poza błonnikiem zawierają flawonoidy zwane antocyjanami, które działają przeciwzapalnie.

Słodkie ziemniaki, dynia i marchew-  zawierają witaminę A i beta-karoten, które zwalczają stan zapalny, więc warto włączyć je do jadłospisu.

Ananas- bromelaina w ananasie zmniejsza obrzęki, co może być szczególnie pomocne w przypadku stanu zapalnego.

Produkty bogate w magnez - pomogą zmniejszyć ból. Należą do nich nasiona dyni, nasiona słonecznika, czarna fasola, awokado, migdały, banany, boćwina i szpinak.

Produkty bogate w żelazo - ich spożywanie pozwoli uzupełnić żelazo utracone w wyniku nadmiernego krwawienia: wątroba, serce, czerwone mięso (wołowina, cielęcina) ale nie za często, ryby, buraki, korzeń pietruszki, suszone morele i orzechy, rośliny strączkowe (czarna fasola, fasolka szparagowa, soczewica), żółtko jaja, suszone śliwki, karczochy.


Podsumowując

Czym powinna charakteryzować się dieta w endometriozie? Przede wszystkim powinna:
- działać przeciwzapalnie, czyli eliminujemy/ ograniczamy tłuszcze trans, przetworzoną żywność, rafinowany cukier, ograniczamy kofeinę i alkohol, wprowadzamy produkty o działaniu przeciwzapalnym (grafika),
- obfitować w produkty świeże, bogate w błonnik, witaminy i składniki mineralne (w tym żelazo i magnez),
- regulować poziom estrogenów,
- wspomagać funkcjonowanie wątroby, a także jelit i nadnerczy,

Źródła:
- Missmer SA, Chavarro JE, Malspeis S, et al. "A prospective study of dietary fat consumption and endometriosis risk." Hum Reprod. 2010;25:1528-35.
- Baer DJ, Judd JT, Clevidence BA, Tracy RP. "Dietary fatty acids affect plasma markers of inflammation in healthy men fed controlled diets: a randomized crossover study". Am J Clin Nutr 2004;79:969-973
- Parazzini F, Chiaffarino F, Surace M, et al. "Selected food intake and risk of endometriosis". Hum Reprod 19, 1755–1759.
- Fung TT, Schulze MB, Hu FB, Hankinson SE, Holmes MD."A dietary pattern derived to correlate with estrogens and risk of postmenopausal breast cancer". Breast Cancer Res Treat. 2012 Apr;132(3):1157-62
- Andersson AM, Skakkebaek NE.Exposure to exogenous estrogens in food: possible impact on human development and health. Eur J Endocrinol. 1999 Jun;140(6):477-85
- Battaglia Richi E, Baumer B, Conrad B, Darioli R, Schmid A, Keller U. Health Risks Associated with Meat Consumption: A Review of Epidemiological Studies. Int J Vitam Nutr Res. 2015;85(1-2):70-8
- Ley SH, Sun Q, Willett WC, Eliassen AH, Wu K, Pan A, Grodstein F, Hu FB. Associations between red meat intake and biomarkers of inflammation and glucose metabolism in women. Am J Clin Nutr. 2014 Feb;99(2):352-60
- Foster WG, Agarwal SK. Environmental contaminants and dietary factors in endometriosis. Ann N Y Acad Sci. 2002 Mar;955:213-29;
- Gaskins AJ, Mumford SL, Zhang C, Wactawski-Wende J, Hovey KM, Whitcomb BW, Howards PP, Perkins NJ, Yeung E, Schisterman EF; BioCycle Study Group. Effect of daily fiber intake on reproductive function: the BioCycle Study. Am J Clin Nutr. 2009 Oct;90(4):1061-9.
- Schliep KC, Zarek SM, Schisterman EF, Wactawski-Wende J, Trevisan M, Sjaarda LA, Perkins NJ, Mumford SL. Alcohol intake, reproductive hormones, and menstrual cycle function: a prospective cohort study. Am J Clin Nutr. 2015 Oct;102(4):933-42
- Chiaffarino F, Bravi F, Cipriani S, Parazzini F, Ricci E, Viganò P, La Vecchia C. Coffee and caffeine intake and risk of endometriosis: a meta-analysis. Eur J Nutr. 2014 Oct;53(7):1573-9.
- Lucero J, Harlow BL, Barbieri RL, Sluss P, Cramer DW. Early follicular phase hormone levels in relation to patterns of alcohol, tobacco, and coffee use. Fertil Steril. 2001 Oct;76(4):723-9.
- Marziali M, Venza M, Lazzaro S, Lazzaro A, Micossi C, Stolfi VM. Gluten-free diet: a new strategy for management of painful endometriosis related symptoms? Minerva Chir. 2012 Dec;67(6):499-504.
- Marziali M, Capozzolo T. Role of Gluten-Free Diet in the Management of Chronic Pelvic Pain of Deep Infiltranting Endometriosis. J Minim Invasive Gynecol. 2015 Nov-Dec;22(6S):S51-S52.
-  Rahiman F, “The effects of artificial and natural sweeteners on various physiological systems” May 2011, etd.uwc.ac.za
- journals.viamedica.pl/ginekologia_polska/article/view/GP.a2017.0017/37603
- endometriosisdiet.com.au
- healthline.com
- imc.wroc.pl
- draxe.com


Trwa wczytywanie komentarzy...
Autorka
autorka

Katarzyna Wawrzyniak - Piekarska, dietetyk kliniczny

czytaj więcej...